\u00a0<\/strong>Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119 m.in.:<\/p>\n Cohousing zrodzi\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku lat 60. XX wieku w Danii – dzi\u015b zreszt\u0105 a\u017c 5% dom\u00f3w jest budowanych w ten spos\u00f3b. To w\u0142a\u015bnie w 1967 roku ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 Bodila Graae Dzieci powinny mie\u0107 Stu Rodzic\u00f3w<\/em>, w kt\u00f3rym autor zach\u0119ca\u0142 do stworzenia alternatywy dla anonimowych osiedli miejskich w kt\u00f3rych brakuje wi\u0119zi mi\u0119dzyludzkich i zacie\u015bniania s\u0105siedzkich relacji.<\/p>\n Artyku\u0142 okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 impulsem, by powsta\u0142 projekt S\u00e6ttedammen, skupiony wok\u00f3\u0142 architekta, kszta\u0142c\u0105cego si\u0119 na Harvardzie, Jana Gudmand-Hoyera. Architekt zamierza\u0142 urzeczywistni\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119, kt\u00f3r\u0105 przedstawi\u0142 w tek\u015bcie Brakuj\u0105ce ogniwo pomi\u0119dzy utopi\u0105 a przestarza\u0142ym domem jednorodzinnym<\/em>. Pocz\u0105tkowo powsta\u0142y dwie wsp\u00f3lnoty \u2013 Skarplanet w Jonstrup oraz S\u00e6ttedammen w Hillerod<\/strong>, a w 1973 roku mieszka\u0144cy mogli wprowadzi\u0107 si\u0119 do swoich dom\u00f3w. W osadach znajdowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o trzydzie\u015bci dom\u00f3w mieszkalnych oraz jeden dom wsp\u00f3lny.<\/p>\n Idea cohousingu przyj\u0119\u0142a si\u0119 m.in. w Wielkiej Brytanii, Holandii, Niemczech, ale wykroczy\u0142a tak\u017ce poza Europ\u0119, zyskuj\u0105c popularno\u015b\u0107 na ca\u0142ym \u015bwiecie, cho\u0107by w Stanach Zjednoczonych, g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu dw\u00f3ch ameryka\u0144skich architekt\u00f3w Kathryn McCamant i Charlesa Durretta. Para architekt\u00f3w szczeg\u00f3lnie upodoba\u0142a sobie jedn\u0105 ga\u0142\u0105\u017a cohousingu \u2013 cohousing senioralny czyli tworzony dla os\u00f3b starszych.<\/strong>\u00a0 Fundacja na Rzecz Wsp\u00f3lnot Lokalnych \u201eNa miejscu\u201d przeprowadzi\u0142a rozmow\u0119 z Charlesem Durretem.<\/p>\n Architekt podczas rozmowy zaznaczy\u0142: \u0141atwo jest zbudowa\u0107 ludzk\u0105 przechowalni\u0119, du\u017co trudniej zbudowa\u0107 s\u0105siedztwo. Architektura jest narz\u0119dziem, by stworzy\u0107 wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107.<\/em> Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107 to: przynale\u017cno\u015b\u0107, to\u017csamo\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107. Ale nie lubi\u0119 operowa\u0107 takimi makroterminami. W rzeczywisto\u015bci sprowadza si\u0119 to do tego, czy masz s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rych znasz, lubisz, o kt\u00f3rych si\u0119 troszczysz.\u00a0<\/em><\/p>\n Nie istnieje jeden wz\u00f3r cohousingu, a budynki w jego ramach to wielorakie formy budownictwa : mieszkania, w pe\u0142ni wyposa\u017cone domy jednorodzinne, szeregowce, etc. Mo\u017cna jednak wyodr\u0119bni\u0107 kilka element\u00f3w, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 to zjawisko.<\/p>\n Cohousing jest form\u0105 zaspokojenia naturalnej potrzeby cz\u0142owieka do budowania wi\u0119zi mi\u0119dzyludzkich<\/strong>, poczucia przynale\u017cno\u015bci do grupy, bez naruszania prywatno\u015bci i z zachowaniem odr\u0119bno\u015bci poszczeg\u00f3lnych mieszka\u0144. Nie chodzi jednak o to, by by\u0142y to identyczne budynki – przestrzenie prywatne powinny by\u0107 urz\u0105dzone wed\u0142ug gustu ich mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Kooperatywy mieszkaniowe zawieraj\u0105 zazwyczaj 20-30 autonomicznych dom\u00f3w <\/strong>lub mieszka\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c przestrzenie wsp\u00f3lne czy te\u017c przestrzenie publiczne<\/strong>, takie jak: pokoje zabaw, du\u017ce kuchnie, jadalnie, tarasy, pralnie<\/strong>.<\/p>\n Wa\u017cne, by w projekcie wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 tzw. \u015brodowisko wsparcia<\/strong>, czyli takie, kt\u00f3re gwarantuje obecno\u015b\u0107 us\u0142ug, sklep\u00f3w i przystank\u00f3w w pobli\u017cu. Warto uwzgl\u0119dni\u0107 tak\u017ce bezpiecze\u0144stwo i indywidualne potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w, np. udogodnienia dla os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami lub przestrzenie dla rodzin z dzie\u0107mi. Kto wie, jak cenny jest zaprzyja\u017aniony s\u0105siad, kt\u00f3ry pomo\u017ce w nag\u0142ych wypadkach, ten zrozumie zalety p\u0142yn\u0105ce z idei cohousingu.<\/p>\n Przestrzenie wsp\u00f3lne maj\u0105 by\u0107 dost\u0119pne dla ka\u017cdego, bez barier architektonicznych, dostosowane do potrzeb os\u00f3b w r\u00f3\u017cnym wieku. Spo\u0142eczno\u015bci te dziel\u0105 si\u0119 rzeczami do porz\u0105dkowania wsp\u00f3lnej przestrzeni, na przyk\u0142ad narz\u0119dziami i kosiarkami.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnot mieszkaniowych dzia\u0142a w duchu proekologicznym i z poszanowaniem zamieszkiwanych teren\u00f3w.<\/strong> Cz\u0119sto wykorzystywane s\u0105 ekologiczne materia\u0142y budowlane, parkingi znajduj\u0105 si\u0119 na obrze\u017cach osiedla. Dba\u0142o\u015b\u0107 o \u015brodowisko przejawia si\u0119 przede wszystkim w codziennym \u017cyciu mieszka\u0144c\u00f3w i ich oddaniu w piel\u0119gnowaniu teren\u00f3w zielonych.<\/p>\n Cohousing zak\u0142ada, \u017ce bardzo wa\u017cna jest partycypacja mieszka\u0144c\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 w\u0142a\u015bcicielami s\u0105siednich nieruchomo\u015bci we wszystkich etapach powstawania wsp\u00f3lnoty. To nie deweloper ma narzuci\u0107 swoj\u0105 wizj\u0119 osiedla, ale w\u0142a\u015bnie jej cz\u0142onkowie, z pomoc\u0105 architekta, decyduj\u0105, w jakiej przestrzeni b\u0119d\u0105 \u017cyli. Zwolennicy cohousingu podkre\u015blaj\u0105, \u017ce czynny udzia\u0142 w procesie planowania ma ogromny wp\u0142yw na poczucie sprawczo\u015bci, umacnia identyfikacj\u0119 z przestrzeni\u0105. Co wa\u017cne, partycypacja nie ogranicza si\u0119 do kwestii budowlanych.<\/p>\n Mieszka\u0144cy zarz\u0105dzaj\u0105 swoj\u0105 przestrzeni\u0105, opieraj\u0105c si\u0119 na demokratycznej zasadzie poszukiwania zgody mi\u0119dzy cz\u0142onkami spo\u0142eczno\u015bci. Wsp\u00f3lnoty z za\u0142o\u017cenia maj\u0105 by\u0107 egalitarne<\/strong>, tj. bez wyznaczonego lidera, chocia\u017c naturalnie r\u00f3\u017cne osoby pe\u0142ni\u0105 konkretne funkcje ze wzgl\u0119du na swoje umiej\u0119tno\u015bci czy predyspozycje. Co wi\u0119cej, zwolennicy cohousingu sami decyduj\u0105 o stopniu zaanga\u017cowania w \u017cycie spo\u0142eczno\u015bci, niekt\u00f3rzy przek\u0142adaj\u0105 swoje \u017cycie prywatne nad\u00a0 wsp\u00f3lnot\u0119. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 gromadzi zbi\u00f3rki na potrzeby zwi\u0105zane z prowadzeniem wsp\u00f3lnoty, ale mieszka\u0144cy zachowuj\u0105 swoj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105, a wsp\u00f3lnota nie jest g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu dla mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Taka wsp\u00f3lnota mieszkaniowa wymaga zachowania odpowiedniej r\u00f3wnowagi\u00a0 mi\u0119dzy tym, co wsp\u00f3lne, a tym, co prywatne. Cohousing to nie jest jeden wsp\u00f3lny dom, nieruchomo\u015bci posiadaj\u0105 odr\u0119bne kuchnie i \u0142azienki, strefy wsp\u00f3lne nie mog\u0105 narusza\u0107 prywatno\u015bci, a podejmowane decyzje powinny respektowa\u0107 indywidualne rozwi\u0105zania ka\u017cdego z mieszka\u0144.<\/p>\n Dominuj\u0105 wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3re s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane pokoleniowo oraz kulturowo, a w obr\u0119bie spo\u0142eczno\u015bci dokonuje si\u0119 wymiana do\u015bwiadcze\u0144. To bardzo istotne, bo anga\u017cuje tak\u017ce osoby starsze lub takie, kt\u00f3re mog\u0142yby w innej sytuacji cierpie\u0107 z powodu samotno\u015bci.<\/p>\n Cohousing jest ciekaw\u0105 alternatyw\u0105 dla os\u00f3b nie odnajduj\u0105cych si\u0119 w anonimowych siedliskach, w kt\u00f3rych nie zna si\u0119 imienia s\u0105siadki z do\u0142u. Taka forma budowania wsp\u00f3lnoty mo\u017ce by\u0107 odpowiedzi\u0105 na problem zwi\u0105zany ze starzeniem si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa i zjawiskiem wi\u0119\u017ani\u00f3w czwartego pi\u0119tra, o kt\u00f3rych pisali\u015bmy tutaj: https:\/\/www.otodom.pl\/wiadomosci\/styl-zycia\/budownictwo-senioralne<\/a>. W pewnym stopniu kwestia ta mo\u017ce dotyczy\u0107 w przysz\u0142o\u015bci ka\u017cdego z nas i w\u0142a\u015bnie dlatego idea cohousingu tak szybko rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n Tworz\u0105c wsp\u00f3lnot\u0119 mieszkaniow\u0105 opart\u0105 o ide\u0119 cohousingu, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce niezwykle wa\u017cne jest, by ustali\u0107 zasady wsp\u00f3\u0142pracy i jasno okre\u015blone bariery mi\u0119dzy tym, co wsp\u00f3lne, a tym, co prywatne. Cz\u0119\u015b\u0107 wsp\u00f3lnot b\u0119dzie nastawiona na mocne zacie\u015bnianie wi\u0119zi, i sp\u0119dzany razem z s\u0105siadami czas, np. wsp\u00f3lne posi\u0142ki, inne b\u0119d\u0105 ceni\u0142y prywatno\u015b\u0107 i zadowol\u0105 si\u0119 nieco intensywniejszymi dzia\u0142aniami w przestrzeniach wsp\u00f3lnych. Dlatego przy projektowaniu budownictwa opartego o cohousing, nie mo\u017cna zapomnie\u0107 o strefowaniu<\/strong>, a wi\u0119c wyra\u017anym rozdzieleniu przestrzeni prywatnych i wsp\u00f3lnych.<\/p>\n Do zalet cohousingu<\/strong> niew\u0105tpliwie nale\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 zacie\u015bniania wi\u0119zi spo\u0142ecznych, kt\u00f3ra nie zawsze jest dzi\u015b zapewniona. Jednak r\u00f3wnie\u017c i ceny mog\u0105 by\u0107 tutaj istotnym walorem – buduj\u0105c w ramach cohousingu mo\u017cna zaoszcz\u0119dzi\u0107 nawet do 30% koszt\u00f3w postawienia domu. Wsp\u00f3lne budowanie i planowanie tak z\u0142o\u017conego przedsi\u0119wzi\u0119cia u\u0142atwia fakt, \u017ce mo\u017cna tak\u017ce wzajemnie wspiera\u0107 si\u0119 przy formalno\u015bciach i nadarzaj\u0105cych si\u0119 problemach. Dzi\u0119ki wsp\u00f3lnotowo\u015bci wielu czynno\u015bci, mieszka\u0144cy cohousingu sp\u0119dzaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c mniej czasu na… obowi\u0105zkach domowych. Trudno tego nie doceni\u0107!<\/p>\n Wsparcie w takiej wsp\u00f3lnocie mo\u017ce przybiera\u0107 r\u00f3\u017cne formy, a jej mieszka\u0144cy s\u0105 o wiele mniej samotni i mog\u0105 sp\u0119dza\u0107 czas z lud\u017ami o podobnych warto\u015bciach czy w podobnym wieku<\/strong>. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie cz\u0119sto jest r\u00f3wnie\u017c skuteczniejsze, ni\u017c podobne pr\u00f3by inicjowane w pojedynk\u0119. To tak\u017ce liczne rozwi\u0105zania, maj\u0105ce zaanga\u017cowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w w tworzenie przestrzeni wsp\u00f3lnych.<\/p>\n Istniej\u0105 te\u017c jednak pewne wady cohousingu. W tego typu spo\u0142eczno\u015bciach mo\u017ce doj\u015b\u0107 do konflikt\u00f3w, kt\u00f3re za\u0142agodzi tylko mediator. R\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 zaanga\u017cowania wielu interesariuszy i finansowanie z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 mog\u0105 nie okaza\u0107 si\u0119 takie \u0142atwe. Cho\u0107by znalezienie architekta, kt\u00f3ry wykona projekt w duchu cohousingu mo\u017ce by\u0107 trudne. Opr\u00f3cz tego nale\u017cy znale\u017a\u0107 odpowiedni\u0105 form\u0119 prawn\u0105, kt\u00f3ra b\u0119dzie chroni\u0142a zar\u00f3wno interesy ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty mieszkaniowej, jak i indywidualnej jednostki.<\/p>\n\n
Pocz\u0105tki idei cohousingu<\/strong><\/h1>\n
O co chodzi? Koncepcja cohousingu<\/strong><\/h1>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.otodom.pl\/wiadomosci\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/da9340c2-3e6c-402c-9fb1-465b0918279d_cohousing.jpg\")
<\/p>\nIstota przestrzeni wsp\u00f3lnych<\/strong><\/h1>\n
Sami sobie sterem, \u017ceglarzem, okr\u0119tem<\/strong><\/h1>\n
Domy wielopokoleniowe \u2013 niech \u017cyje r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107<\/strong><\/h1>\n
Zasady wsp\u00f3\u0142pracy – miejsce kontakt\u00f3w s\u0105siedzkich i potrzeba prywatno\u015bci<\/strong><\/h1>\n
Wady i zalety cohousingu<\/strong><\/h1>\n