Na czym polega audyt energetyczny budynku i czy jest obowiązkowy?

Koszt utrzymania domu w dużej mierze zależy od zużycia energii. W wielu przypadkach możesz wykonać pewne kroki, dzięki którym go ograniczysz. Aby ustalić możliwości zminimalizowania wykorzystania energii warto zlecić audyt energetyczny. Dzięki uzyskanym wnioskom dowiesz się, czy warto zainwestować w modernizację obiektu. Zobacz, jakie informacje zawiera taki audyt i czy każdy właściciel budynku musi go zlecić.

Co to jest audyt energetyczny budynku?

Audyt energetyczny to analiza budynku pod kątem zmniejszenia zużycia energii. Budynek jest oceniany pod względem energooszczędności, tzn. struktury i zużycia energii. Dokument zawiera również informacje o możliwościach poprawy i działaniach, dzięki którym można to osiągnąć[1]. W ten sposób dowiesz się, jakie prace warto przeprowadzić, aby poprawić efektywność energetyczną. 

Dlaczego warto wykonać audyt energetyczny budynku?

Audyt dostarczy ci odpowiedzi na następujące pytania:

• Które elementy i systemy budynku warto zmodernizować? 
• Ile wyniesie koszt prac?
• Jakie osiągniesz oszczędności dzięki modernizacji?
• Na jakich zmianach osiągniesz najszybszy zwrot?

Uzyskasz ocenę izolacyjności przegród budowlanych, stanu technicznego systemów ogrzewania i ciepłej wody użytkowej. Dowiesz się, dzięki jakim technologiom poprawisz funkcjonowanie systemów oraz poprawisz izolacyjność przegród. Otrzymasz niezbędne informacje do podjęcia decyzji inwestycyjnej [2]. To również cenna wskazówka dotycząca tego, czego nie warto robić, gdyż nie przyniesie to efektów. Audyt pozwala uniknąć kosztownych pomyłek, takich jak zakup drogiej pompy ciepła do nieocieplonego budynku – bez termomodernizacji ścian, rachunki za prąd mogą okazać się zaskakująco wysokie.

Co również istotne, po wdrożeniu zmian wynikających z audytu wartość nieruchomości powinna wzrosnąć.

Audyt energetyczny a świadectwo energetyczne: różnice

To dwa różne dokumenty. Inne jest ich przeznaczenie, a poza tym audyt to szersze opracowanie.

Świadectwo energetyczne budynku określa, ile energii zużywa budynek na potrzeby ogrzewania, chłodzenia, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Jest ono obowiązkowe, co wynika z ustawy o charakterystyce energetycznej budynków (nowelizacja weszła w życie 28 kwietnia 2023 r.) [3]. Bez świadectwa energetycznego nie sprzedasz i nie wynajmiesz nieruchomości. Jeśli nie masz tego dokumentu, grozi ci kara do 5 tys. zł. Ryzykujesz jej nałożenie, jeśli np. zgłosi to najemca. 

Audyt energetyczny jest opracowaniem, które również wskazuje wynik symulacji energetycznej, ale poza tym zawiera kalkulację kosztów i czas zwrotu z inwestycji w wymianę okien, kotła grzewczego czy ocieplenie elewacji. 

Kto może wykonać audyt energetyczny?

Audyt może wykonać audytor energetyczny albo doradca energetyczny. W Polsce ten zawód nie jest uregulowany ustawowo. Jednak za uprawnionego audytora uważa się osobę, która spełnia wymogi niezbędne do przygotowywania oficjalnych dokumentów w zakresu efektywności energetycznej obiektów, a przede wszystkim świadectw charakterystyki energetycznej. 

Musi mieć odpowiednie wykształcenie techniczne i tytuł przynajmniej inżyniera. Poza tym musi też zdać egzamin państwowy albo mieć uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Następnie taka osoba trafia do centralnego rejestru. 

Część audytorów należy do branżowych organizacji, takich jak Zrzeszenie Audytorów Energetycznych. Może to świadczyć o tym, że dany specjalista angażuje się w rozwój zawodowy. 

W poszukiwaniu specjalisty wykorzystaj również centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków, który znajdziesz pod adresem – https://rejestrcheb.mrit.gov.pl/. 

W praktyce audyt energetyczny możesz wykonać nawet samodzielnie, ale nie zostanie on uznany, jeśli chcesz skorzystać z programu dotacji Czyste Powietrze. 

Czy audyt energetyczny jest obowiązkowy?

Nie musisz przeprowadzać audytu energetycznego domu, ale warto to zrobić, aby ustalić, czy da się ograniczyć zużycie energii w obiekcie. To ważny krok w kierunku oszczędności. 

Jako właściciel nieruchomości musisz jednak przeprowadzać obowiązkowe przeglądy w domu, np. instalacji gazowej i przewodów kominowych.

Tylko właściciele niektórych obiektów muszą wykonać audyt.

Audyt energetyczny obowiązkiem dużych przedsiębiorców

Zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej duży przedsiębiorca musi co 4 lata przeprowadzać lub zlecać audyt energetyczny. Mowa o firmie, która w ostatnich dwóch latach obrotowych:

• zatrudniała średniorocznie 250 pracowników,
• albo jej suma bilansowa przekroczyła równowartość w złotych polskich 43 milionów euro,
• albo jej łączny obrót wynosił więcej niż 50 milionów euro [4]. 

Audyt ma na celu przeprowadzenie obliczeń dotyczących proponowanych przedsięwzięć, służących poprawie efektywności energetycznej. Poza tym ma wykazać, ile wyniosą potencjalne oszczędności energii. Należy przeprowadzić szczegółowy przegląd zużycia nie tylko w poszczególnych budynkach, ale również w obszarze transportu [5]. 

Niezbędny audyt energetyczny przy dotacji z programu Czyste Powietrze

Program Czyste Powietrze umożliwia skorzystanie z dofinansowania kompleksowej termomodernizacji budynku, wymiany starego, nieefektywnego źródła ciepła. Cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. W ten sposób możesz otrzymać środki m.in. na ocieplenie starego domu. 

Oto najważniejsze liczby, które opisują program, według stanu na grudzień 2025 roku:

• Liczba złożonych wniosków – 1 080 501 szt. na łączną kwotę 41 051 549 669 zł.
• Zawarte umowy – 945 088 szt. na łącznie 34 177 974 443 zł.
• Suma wpłaconego dofinansowania – 18 955 114 158 zł [6]. 

Od 31 marca 2025 roku pojawił się nowy obowiązek – każdy wniosek o dofinansowanie musi być poparty audytem energetycznym, który określa stan energetyczny budynku, możliwe sposoby poprawy jego efektywności i oczekiwane oszczędności. Możesz uzyskać dofinansowanie na audyt, które wynosi:

• najwyższy poziom dofinansowania (do 100%) – nie więcej niż 1200 zł,
• podwyższony poziom dofinansowania (do 70%) – 840 zł,
• podstawowy poziom dofinansowania (do 40%) – 480 zł.

Audyt musi wykonać osoba, która ma odpowiednią wiedzę i doświadczenie zawodowe. Można skorzystać z ogólnodostępnych list audytorów energetycznych. 

Dzięki programowi Czyste Powietrze możesz uzyskać dofinansowanie do nawet 100% kosztów kwalifikowanych inwestycji (dochód do 1 300 zł na os. lub 1800 zł w gospodarstwie jednoosobowym). Do tego dochodzi ulga termomodernizacyjna, dzięki której odliczysz od dochodu wydatki na termomodernizację. Jednak nie mogą to być koszty, które zostały objęte dotacją. 

Jak przebiega audyt energetyczny?

Proces polega na zbieraniu danych i przygotowywaniu opłacalnych wariantów modernizacji. Oto, jak przebiega:

• Ustalenie podstawowych informacji o budynku, takich jak: powierzchnia, liczba kondygnacji, źródło ciepła, historia wcześniejszych modernizacji.
• Sprawdzenie dokumentacji projektowej lub świadectwa charakterystyki energetycznej.
• Spotkanie w budynku, którego dotyczy audyt.
• Przeprowadzenie badania na miejscu: pomiary przegród zewnętrznych, sprawdzenie stanu stolarki okiennej i drzwiowej, konstrukcji dachu i podłóg, izolacji termicznej, systemu grzewczego i wentylacyjnego.
• Przygotowanie cyfrowej prezentacji budynku, aby obliczyć zapotrzebowanie na energię.
• Ustalenie aktualnego zużycia energii i spadku po wprowadzeniu różnych rozwiązań.
• Przygotowanie wariantów modernizacji łącznie z określeniem kosztów, oszczędności i przewidywanego okresu zwrotu.
• Przekazanie gotowego raportu.

Zazwyczaj cała procedura zajmuje do 7 dni roboczych.

Jakie narzędzia do wykonania audytu energetycznego?

Audytor może korzystać z różnych narzędzi i testów. Należą do nich:

• Anemometr – do pomiaru prędkości przepływu powietrza w wentylacji.
• Blower door (test szczelności) – określa infiltrację powietrza.
• Balometr – do pomiaru przepływu powietrza w kratkach wentylacyjnych.
• Analizator jakości energii – rejestruje zużycie energii.
• Liczniki energii i rejestratory – zbierają dane o poborze prądu i mocy.
• Przepływomierze – dla instalacji grzewczych i chłodniczych.
• Kamera termowizyjna – do wizualizacji miejsc, przez które ucieka ciepło (tzw. mostków termicznych).

To tylko przykładowe narzędzia. Szukając specjalisty, warto dopytać go, z jakich rozwiązań korzysta.

Ile kosztuje audyt energetyczny?

Cena audytu energetycznego zależy od rodzaju budynku, jego powierzchni, zakresu przewidzianych działań i dostępności dokumentacji projektowej. W poniższej tabeli znajdziesz przykładowe stawki [7].

Jaki obiekt?	Cena
Dom jednorodzinny o powierzchni do 100 mkw.	1400 zł
Dom jednorodzinny o powierzchni powyżej 100 mkw.	1600 zł
Budynek wielorodzinny	2400 zł
Budynek użyteczności publicznej	2800 zł
Duże przedsiębiorstwo	od 5000 zł

Przeprowadzenie audytu energetycznego to nie tylko krok w stronę niższych rachunków i większej wartości domu. To przede wszystkim Twój realny wkład w ochronę środowiska i zrównoważony rozwój, który pozwala ograniczyć emisję gazów cieplarnianych i marnotrawstwo zasobów naszej planety.

FAQ

Kto wykonuje audyt energetyczny budynku?

Powinna to być osoba, która ma wiedzę z zakresu budownictwa, energetyki i termomodernizacji. Zaleca się korzystanie z usług audytorów znajdujących się na listach przygotowanych przez takie instytucje jak: Zrzeszenie Audytorów Energetycznych (ZAE), Stowarzyszenie Certyfikatów i Audytorów Energetycznych (SCiAE), Krajowa Agencja Poszanowania Energii (KAPE), Narodowa Agencja Poszanowania Energii (NAPE).

Czy audyt energetyczny budynku jest obowiązkowy?

Musisz wykonać audyt energetyczny, jeśli chcesz skorzystać z dofinansowania w ramach programu Czyste Powietrze. To także obowiązkowe w przypadku dużych przedsiębiorstw – przepisy nakładają konieczność realizacji audytu raz na 4 lata. 

Jak długo ważny jest audyt energetyczny budynku?

W Polsce nie ma ustawowego terminu ważności. Jeśli to audyt energetyczny do premii termomodernizacyjnej, to wtedy pozostaje aktualny przez 24 miesiące. Wynika to z wymagań banków i Banku Gospodarstwa Krajowego. 

Źródła:

1. https://czystepowietrze.gov.pl/poprzednie-edycje/pytania-i-odpowiedzi/co-mozna-dofinansowa-oraz-wysokosc-dotacji/audyt-energetyczny
2. https://czystepowietrze.gov.pl/do-pobrania/materialy-akademii-czystego-powietrza/2023-3-edycja/webinaria/webinarium-4/Audyt-energetyczny-cz.1.pdf
3. https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/charakterystyka-energetyczna-budynkow-18122118/art-3
4. https://www.gov.pl/web/klimat/audyt-energetyczny-obowiazek-duzych-przedsiebiorcow
5. https://www.gov.pl/web/klimat/audyt-energetyczny-obowiazek-duzych-przedsiebiorcow
6. https://czystepowietrze.gov.pl/efekty-programu/czyste-powietrze-w-liczbach
7. https://jk-projekt.pl/audyt-energetyczny-cennik/